Van Soortenmanagementplan naar werkbare uitvoering

Samen met IDDS helpen we gemeenten een SMP te laten landen in de dagelijkse praktijk.

Steeds meer gemeenten werken aan een Soortenmanagementplan (SMP). Daarmee zetten ze een belangrijke stap om soortenbescherming, verduurzaming en ruimtelijke ontwikkeling beter met elkaar te verbinden. Een gebiedsgerichte aanpak in plaats van losse projecten. Voorspelbaarheid voor initiatiefnemers. Ecologie steviger verankerd in keuzes die toch al gemaakt moeten worden.

Tegelijk dient zich al snel een volgende vraag aan: hoe zorg je dat een SMP ook echt werkt in de dagelijkse praktijk? Met de oplevering van een SMP ligt er een gedegen ecologische analyse, met heldere maatregelen en spelregels. Maar daarmee ben je er nog niet. Het vraagt om heldere processen, duidelijke rollen en een gemeentelijke organisatie die weet hoe het plan wordt toegepast. Wie beoordeelt meldingen? Waar kunnen inwoners en bedrijven terecht? Hoe worden ecologische voorwaarden gekoppeld aan projecten? Waar ontstaan de knelpunten, en waar liggen de kansen om op gebiedsniveau nóg meer te doen voor ecologie? En hoe organiseer je monitoring en bijsturing?

Juist op dat snijvlak trekken wij vanaf nu samen op met IDDS. IDDS brengt de ecologische kennis en ervaring met het opstellen van SMP’s. Wij vertalen die inhoud naar een werkbare aanpak in processen, samenwerking en uitvoering. Zo gaan ecologisch plan en gemeentelijke praktijk gelijk op.

Wat is een SMP en waarom is het belangrijk?

Een Soortenmanagementplan is een gebiedsgerichte aanpak voor de bescherming van dier- en plantsoorten bij werkzaamheden en ontwikkelingen. In plaats van per project ecologisch onderzoek doen en een apart vergunningstraject doorlopen, brengt een gemeente vooraf voor een groter gebied in beeld welke soorten aanwezig zijn, welke maatregelen nodig zijn, welke spelregels gelden tijdens werkzaamheden en hoe effecten worden gemonitord.

Dat biedt voordelen op meerdere fronten. Ecologisch, omdat de aanpak zich richt op gebieden en populaties in plaats van losse projecten. Organisatorisch, omdat werkwijzen en verantwoordelijkheden duidelijker worden. En praktisch: een gebiedsgerichte omgevingsvergunning op basis van het SMP voorkomt dat ieder initiatief opnieuw een eigen vergunningtraject moet doorlopen. Daarmee verloopt vergunningverlening soepeler en weten initiatiefnemers beter waar ze aan toe zijn.

Voor gemeenten die nog geen SMP hebben, ligt er een duidelijke kans. Voor gemeenten die al bezig zijn met het opstellen van een SMP, is het waardevol om al vroeg na te denken over de volgende stap: hoe gaat het SMP straks werken binnen je organisatie en voor de partijen die er gebruik van maken?

Je hebt een Soortenmanagementplan. En nu?

Een SMP werkt pas effectief als het ook landt in de dagelijkse praktijk. Heb je net een SMP opgesteld? Dan is het de moeite waard om te kijken of het ook volledig werkbaar is voor jouw gemeentelijke organisatie, of dat er nog winst valt te behalen in de uitvoering.

De kernvraag is steeds dezelfde: wat vraagt dit plan van onze organisatie, onze processen en de partijen die ermee werken? Het antwoord verschilt per gemeente. Daar zit onze kracht: we hebben uitgebreide ervaring met de gemeentelijke praktijk en weten die te verbinden met de ecologisch-inhoudelijke kennis die een SMP vraagt.

Benieuwd hoe dat proces er stap voor stap uitziet? Samen met IDDS ontwikkelden we een infographic. De aanpak die erin beschreven staat, is ook toepasbaar op SMP’s die door een ander adviesbureau zijn opgesteld.

Download de infographic Van SMP naar implementatie.

Praktisch advies: van plan naar praktijk

Een SMP werkbaar maken is voor ons praktisch advies. We creëren inzicht en handelingsperspectief: inzicht in wat het plan vraagt van de organisatie, handelingsperspectief in de stappen die nodig zijn om dat in te richten. Daarvoor maken we gebruik van het door DHM ontwikkelde VVV-principe: Verbinden, Verslimmen, Versnellen.

• Verbinden. We brengen de betrokken partijen en bestaande processen in beeld. Intern gaat het bijvoorbeeld om ecologie, vergunningverlening, toezicht, communicatie, beheer en projectuitvoering. Extern om de partijen die straks met het SMP gaan werken, zoals woningcorporaties, bedrijven en andere initiatiefnemers. Door die perspectieven samen te brengen, ontstaat een gedeeld beeld van wat er nodig is.

• Verslimmen. We vertalen dat inzicht naar een werkbare aanpak. Denk aan het inrichten van een SMP-loket, het vastleggen van rollen en verantwoordelijkheden, het vormgeven van nieuwe processen met duidelijke afspraken, en het organiseren van ondersteuning en hulpmiddelen voor medewerkers en initiatiefnemers. Zo wordt duidelijk hoe werken onder het SMP er in de praktijk uitziet.

• Versnellen. We helpen om monitoring, evaluatie en verbetering goed te organiseren. Een SMP is een levend document. De praktijk levert nieuwe inzichten op, ecologisch én procesmatig. Door die inzichten structureel terug te brengen in de aanpak, blijft de werkwijze actueel en kan de gemeente gericht bijsturen.

Wanneer begin je met de implementatie?

Het liefst al voordat het SMP definitief wordt opgeleverd. Juist tijdens de ontwikkeling van het plan kun je al keuzes maken over rollen, processen, communicatie en monitoring. Zo ontstaat geen gat tussen het ecologische rapport en de toepassing in de praktijk.

Daar zit ook de kracht van een goede samenwerking met een ecologisch adviesbureau. Waar zij werken aan de ecologische basis en het opstellen van het SMP, kunnen wij parallel helpen om de gemeentelijke organisatie voor te bereiden op de uitvoering. Inhoud en implementatie groeien zo naar elkaar toe.

Onze samenwerking met IDDS is hier een eerste concreet voorbeeld van. We schakelen vanaf de start met elkaar, zodat het SMP en de implementatie elkaar al tijdens het traject vinden.

SMP als opstap naar natuurinclusief werken

Voor ons raakt dit onderwerp aan een bredere ambitie. We willen samenwerkingspartners helpen om natuurinclusiviteit een vanzelfsprekende plek te geven in beleid, projecten en uitvoering. Een SMP is daarvoor een concreet aanknopingspunt. Het helpt gemeenten om soortenbescherming niet pas aan het einde van een traject mee te nemen, maar vanaf het begin onderdeel te maken van hoe ze werken. In processen. In samenwerking. En in de keuzes die dagelijks worden gemaakt rond verduurzaming, bouw en gebiedsontwikkeling.

Van SMP naar uitvoering?

Heb je nog geen SMP, is het plan in ontwikkeling of ligt er al een SMP dat om een werkbare implementatie vraagt? We denken graag mee over een aanpak die past bij jouw organisatie en opgave. Met een gerichte analyse en een plan van aanpak brengen we samen in beeld wat nodig is voor de volgende stap. Hoe eerder we daarin meedenken, hoe makkelijker je later schakelt.

Veelgestelde vragen over SMP en implementatie